Lưu ký chứng khoán là gì? tìm hiểu quy trình lưu chứng khoán

Lưu ký chứng khoán là một bước đầu tiên cần phải có để những nhà đầu tư bắt đầu một cuộc giao dịch. Vậy thực sự lưu ký chứng khoán là gì?

Định nghĩa về lưu ký chứng khoán

Đầu tiên hãy cùng nhau tìm hiểu lưu ký chứng khoán là gì?

Có thể nói lưu ký chứng khoán đã được tìm hiểu và quy định rõ tại khoản 34 điều 4 tại Luật Chứng khoán năm 2019, những thông tin trong đó cũng có định nghĩa rằng chứng khoán lưu ký là gì?

Lưu ký chứng khoán là gì?

Lưu ký chứng khoán còn được gọi là một hoạt động bao gồm quá trình ghi nhận sở hữu chứng khoán, việc ký gửi, bảo quản, chuyển nhượng chứng khoán từ mỗi khách hàng, nó được lưu trữ ở trên hệ thống tài khoản lưu ký chứng khoán và đã được quản lý bởi một trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam hay còn được gọi là VSD. Với một mục đích là nhằm đảm bảo an toàn cho các loại tài sản của mỗi khách hàng cũng như là những quyền cùng với đó là lợi ích chính đáng có liên quan đến chứng khoán của mỗi người sở hữu.

Và nếu như muốn mua bán chứng khoán ở trên những nền tảng sàn giao dịch thì những nhà đầu tư phải đi lưu ký chứng khoán tại trung tâm lưu ký chứng khoán này thông qua những công ty chứng hoặc hay là tại những ngân hàng thương mại. Và lúc đó thì chứng khoán có thể đảm bảo là đã được lưu trữ tại một vị trí an toàn để thuận tiện cho việc gửi nhận rút hoặc là chuyển nhượng.

Phân biệt chứng khoán lưu ký với chứng khoán chưa lưu ký

Những nhà đầu tư đặc biệt là những người mới không chỉ thắc mắc lưu ký chứng khoán là gì mà cũng có sự thắc mắc ngược lại rằng chứng khoán chưa lưu ký là gì? Và cách phân biệt giữa hai khái niệm chứng khoán lưu ký và chưa lưu ký là gì? Hãy cùng tìm hiểu ngay nhé.

Có thể nói chứng khoán đã được lưu ký chính là loại chứng khoán mà đã được đăng ký thành viên lưu ký hoặc VSD và đã được ký gửi trên hệ thống lưu ký chứng khoán. Lúc này thì chứng khoán sẽ được tồn tại ở dưới dạng dữ liệu điện tử, được tích hợp với một tài khoản đầu tư chứng khoán của những khách hàng. Và chứng khoán đã được lưu ký sẽ được thwucj hiện các loại giao dịch một cách trực tiếp qua các sàn giao dịch có thể kể tên như HOSE, HNX hay UPCOM hoặc là được giao dịch qua sở giao dịch chứng khoán.

Còn chứng khoán chưa được lưu ký thì sẽ được xem là một loại chứng khoán được tồn tại ở dưới dạng là giấy tờ là giấy chứng nhận sở hữu cổ phần hoặc là sổ cổ đông. Và nếu như bạn muốn mua chứng khoán chưa lưu ký thì sẽ phải đến trực tiếp với công ty đã phát hành để mua và nếu như muốn bán chứng khoán đó thfi những nhà đầu tư cũng phải tự tìm người để mua.

Nếu như công ty cổ phần phát hành mà chưa trở thành công ty đại chúng hoặc đã trở thành công ty đại chính nhưng chưa được lưu ký với VSD thì những nhà đầu tư cũng có thể tới trực tiếp công ty để có thực hiện giao dịch mua bán chứng khoán này. Những quyền lợi có liên quan đến chứng khoán chưa được lưu ký sẽ được thực hiện từ chính công ty phát hành đó.

Phân biệt chứng khoán đã lưu ký và chứng khoán chưa lưu ký

Còn nếu như công ty phát hành đã đăng ký lưu ký với VSD và cũng đã có mã chứng khoán thì bạn chắc chắn sẽ không thể nào mua bán loại chứng khaons này một cách trực tiếp được mà bên cạnh đó bạn phải bắt buộc phải có một loại tài khoản lưu ký chứng khoán và gửi giấy chứng nhận này cho những thành viên lưu ký để họ có thể chuyển tiếp lưu ký tại VSD và sau đó thì mới niêm yết chứng khoán này lên sàn thì mới có thể giao dịch được.

Mục đích của quá trình lưu ký chứng khoán

Việc lưu ký chứng khoán có rất nhiều mục đích khác nhau và đóng vai trò quan trọng trong việc đầu tư chứng khoán.

Đầu tiên nó sẽ giúp các nhà đầu tư có thể tiết kiệm được các loại chi phí bảo quản, in ấn hay cất giữ cho những chứng chỉ chứng khoán bên cạnh đó thì chứng khoán cũng sẽ có thể tránh được những tình trạng bị hư hỏng, bị thất lạc hay bị đánh cắp, và đồng thời thì nó cũng sẽ đảm bảo được tính thanh khoản cho những loại tài sản đó. Đó là đối với chứng khoán còn đối với các nhà đầu tư và thị trường thì việc lưu ký chứng khoán sẽ làm gia tăng chỉ số của vòng quay vốn.

Ngoài ra, tất cả những loại giao dịch cũng vì thế mà dễ dàng thực hiện hơn trên tất cả thiết bị di động như giao dịch, rút, gửi, hạch toán hay chuyển nhượng, phong tỏa chứng khoán thì nó đều sẽ được diễn ra một cách an toàn nhất cũng vì thế mà giảm thiểu đi những rủi ro và nâng cao an toàn cũng như là uy tín cho những đối tượng đã tham gia vào thị trường. Còn nếu như không lưu ký chứng khoán thì khi cần thực hiện những cuộc giao dịch những nhà đầu tư buộc phải đến tận những công ty đã phát hành chứng khoán để mà đăng ký mua cũng như hưởng quyền lợi từ chính đơn vị phát hành.

Quy trình lưu ký chứng khoán

Dưới đây là các quy trình lưu ký chứng khoán cần phải thực hiện:

Bước đầu tiên cần phải mở tài khoản lưu ký. Ở quy trình này thì những nhà đầu tư bao gồm cá nhân hoặc là tổ chức sẽ cần phải mở một tài khoản lưu ký chứng khoán ở tại một công ty chứng khoán nào đó và một ngân hàng lưu ký được ủy quyền. Và hồ mơ dùng để mở tài khoản lưu ký sẽ bao gồm giấy tờ tùy thân đối với một cá nhân, thứ hai là giấy phép đăng ký để kinh doanh và quyết định thành lập, loại giấy tờ này là dành cho một tổ chức nào đó, ngoài ra thì cũng cần có các biểu mẫu do những công ty chứng khoán cung cấp.
Bước thứ hai là cần phải nộp chứng khoán để lưu ký. Nếu như những nhà đầu tư đang sở hữu chứng khoán mà chưa được lưu ký như chứng khoán giấy hoặc là chứng chỉ quỹ thì cần phải thực hiện việc chuyển đổi sang chứng khoán lưu ký. Bên cạnh đó, những nhà đầu tư cũng cần nộp loại sổ cổ đông hay chứng chỉ sở hữu chứng khoán và những giấy tờ liên quan đến việc chứng minh quyền sở hữu của mình.
Bước thứ ba đó là việc chuyển giao chứng khoán. Ở những công ty chứng khoán hay các ngân hàng lưu ký họ sẽ gửi yêu cầu đến VSD để có thể thực hiện việc lưu ký chứng khoán và từ đó thì VSD có thể kiểm tra được tính hợp lệ của những hồ sơ cũng như là quyền sở hữu chứng khoán.
Bước thứ tư đó chính là quy trình xác nhận lưu ký. Sau khi đã hoàn thành hết tất cả việc kiểm tra thì VSD sẽ chuyển chứng khoán ở hình thức là sổ sách sang tài khoản lưu ký và những nhà đầu tư sẽ có thể nhận được thông báo xác nhận từ những công ty chứng khoán hoặc là từ ngân hàng lưu ký về số lượng chứng khoán mà đã được lưu ký.
Cuối cùng là quy trình quản lý và giao dịch chứng khoán. Sau khi đã lưu ký xong thì chứng khoán sẽ được ghi nhận ở trong một tài khoản lưu ký của những nhà đầu tư. Và những nhà đầu tư có thể thực hiện những cuộc giao dịch như là mua, bán hoặc là chuyển nhượng thông qua hệ thống giao dịch tập trung của sàn chứng khoán.

>>> Xem thêm bài viết: Quản lý danh mục đầu tư là gì? Các app quản lý danh mục đầu tư

Phí lưu ký chứng khoán

Tìm hiểu về phí lưu ký chứng khoán

Bên cạnh việc tìm hiểu những quy trình lưu ký chứng khoán thì chúng ta cũng nên tham khảo qua một số thông tin về phí lưu ký chứng khoán là như thế nào nhé?

Có thể nói phí lưu ký chứng khoán chính là một tài khoản chi phí mà những nhà đầu tư cần phải đảm bảo cần phải trả để có thể đảm bảo được quyền sở hữu của mình cũng như là quản lý chứng khoán ở trên chính tài khoản của mình tại những công ty chứng khoán. Và khoản phí này sẽ được thu bởi trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam hay gọi tắt là VSD thông qua những công ty chứng khoán hoặc là những ngân hàng lưu ký.

Mức phí lưu ký chứng khoán sẽ được quy định như sau:

Đối với cổ phiếu, chứng chỉ quỹ hay chứng quyền có đảm bảo thì phí lưu ký chứng khoán sẽ là 0,27 đồng cho một chứng khoán trong một tháng.
Đối với trái phiếu doanh nghiệp thì phí lưu ký chứng khoán sẽ là 0,2 đồng cho một trái phiếu trong một tháng với mức tối đa là 2 triệu đồng cho một tháng cho một mã trái phiếu.

Mong rằng với những thông tin về lưu ký chứng khoán mà HVA đã cung cấp có thể giúp bạn trả lời được câu hỏi lưu ký chứng khoán là gì cũng như nắm được đa số những kiến thức này và làm cho việc đầu tư của mình trở nên hiệu quả hơn.

Tác giả
HVA